nā wai i hanga ngā hikaretiTe Hītori o te Whanaketanga mai i te Tupeka Tawhito ki ngā Hikareti Hou (Tātaritanga Hōhonu)

Ko ngā hikareti, he hua kaihoko kua awe i te ao mō ngā rau tau, kei te mau tonu i tētahi tūranga nui i roto i te hapori, te ōhanga me te ahurea o ngā whenua maha tae noa mai ki tēnei rā. Engari kua whakaaroarohia e koe tētahi pātai: Nā wai rā i hanga ngā hikareti?
Ehara te whakautu i te mea ngāwari pēnei i te "Nā tētahi kaipūtaiao i hanga ngā hikareti i tētahi tau." Ko te putanga mai o ngā hikareti he hua o te pānga o te ahuwhenua, te ahurea, te hangarau ahumahi me ngā mana arumoni.

Ka tātarihia e tēnei tuhinga te takenga mai o ngā hikareti, ngā tino tangata rongonui, ngā putanga hangarau hou, me te whanaketanga mai i te momo tupeka tuku iho ki ngā hikareti o te ao hou, ā, ka āwhina i a koe ki te mārama ki te "hangahanga o ngā hikareti" mai i ngā tirohanga hītori me ngā tirohanga arorau.

I. Ehara ngā hikareti i te hua o te "mea hou kotahi" (nā wai i hanga ngā hikareti)

Ki te tirohia mārire mai i te tirohanga hītori, kāore he kaihanga kotahi o ngā hikareti. He rite tonu ki te hua o te whanaketanga roa.

Te takenga mai o te tupeka i ngā wā o mua

I ahu mai te tupeka i te whenua o Amerika i te tīmatanga. I ngā mano tau BC, kua tīmata kē te iwi taketake o Amerika Waenganui me Amerika ki te Tonga ki te whakamahi tupeka.

Whakamahia i roto i ngā karakia

Hei tipu rongoā

Whakamahia mā te ngaungau, te whakapūkara, te whakapūkara rānei

He rerekē te momo whakamahinga tupeka i taua wā i ērā o ēnei rā, engari nā ēnei hikareti i whakatakoto te tūāpapa mō te whanaketanga o muri mai.

II. Me pēhea te urunga atu o te tupeka ki te mākete o te ao? Te tūranga matua o Ūropi (nā wai i hanga ngā hikareti）

1. Te horapa i te wā o te kitenga

I te mutunga o te rautau 15, ka tīmata te Ao o te Kitenga. I te taenga mai o ngā tāngata Pākehā ki te whenua o Amerika, ka whakahokia mai te tupeka ki Ūropi, ā, ka tere te rongonui.

Ko Pāniora me Potukara ngā whenua tuatahi i hora i te tupeka

I te tīmatanga, i kiia te tupeka he "rongoā" he "taonga papai" rānei

Ko ngā tikanga whakamahi matua ko ngā paipa me ngā hikareti

I taua wā, kāore anō kia puta mai ngā hikareti.

Iii. Te Tauira o ngā Hikareti: Mai i ngā Hikareti Huri-ā-Ringa ki te Hokohoko Papatipu (nā wai i hanga ngā hikareti)

Te Putanga Mai o ngā Hikareti Hanga-ā-Ringa 

I te mutunga o te rautau 18 me te tīmatanga o te rautau 19, i puta mai ngā hua i tino rite ki te āhua o ngā hikareti o ēnei rā:

I tīmata te iwi ki te tapatapahi tupeka

Tākaihia te tupeka ki te pepa ka momihia

I haere tonu te rongonui o tēnei momo i waenga i ngā hōia me te hunga mahi.

I taua wā, i hangaia tonutia ngā hikareti e te ringa, he iti te putanga, he nui te utu, ā, kāore anō kia rongonui.

Iv. Te hunga i tino whakarerekē i te hītori: Ngā putanga matua o te ahumahi (nā wai i hanga ngā hikareti)

1. Te kaihanga o te mīhini hikareti aunoa

Ko te rongonui o ngā hikareti puta noa i te ao, e kore e taea te wehe atu i tētahi tino tangata:

Hemi Bonsack

I te tekau tau atu i 1880, i hangaia e ia te Mīhini Hikareti Aunoa (Bonsack Machine), ā, nā tēnei i tino whakarerekē te umanga hikareti.

2. Ngā Huringa Hurihuri i Kawea Mai e ngā Mīhini Hikareti Aunoa

I mua i te taenga mai o ngā mīhini hikareti aunoa:

E 200 hikareti te mōrahi ka taea e ia tangata te takai i ia rā

I muri i te aunoatanga:

Ka taea e te mīhini te whakaputa i ngā tekau mano hikareti i ia rā

Kua tino heke te utu.

I tere te urunga mai o ngā hikareti ki te mākete papatipu

Ka taea te kī kāore ngā hikareti i "hangaia" engari i "ahumahihia".

V. Te Hokohoko i ngā Hikareti: Te Whakanui Ake o te Pūtea i te Awe (nā wai i hanga ngā hikareti)

1. Te Waitohu me te Hanga Mākete

I te whakatutukitanga o te hanga ahumahi, kua tīmata ngā hikareti ki te uru ki te wāhanga o te whakataetae waitohu:

Tākai paerewa

Te reka ōrite

Kaupapa pānuitanga nui

Kua āta huri haere ngā hikareti mai i te whanonga whaiaro ki tētahi hua kaihoko kua āta hoahoatia, kua āta whakatairangatia hoki.

2. Te Herenga o ngā Hikareti ki te Ahurea Pāpori

I te tīmatanga o te rautau 20, he maha ngā tikanga pāpori o ngā hikareti:

Te tānetanga

Te Herekore me te Whakakeke

Ngā tohu ahua me te mana

Nā ēnei tapanga ahurea i whakatairanga ake te rongonui o ngā hikareti i te ao whānui.

Vi. Mai i te "Whakaaroaro" ki te "Whakaaroaro": Ngā Hikareti mai i te Tirohanga Hou (nā wai i hanga ngā hikareti)

1. He mea hanga hou te hikareti?

He pono:

❌ kāore i hangaia ngā hikareti e tētahi tangata i tētahi rā

✅ koinei te hua o te whanaketanga tahi o te whakamahinga tupeka + te hangarau ahumahi + te pūnaha arumoni

Ki te mea me kimi he "pūnga matua", koia ēnei:

Ko te hanganga o te mīhini hikareti aunoa te wā tino nui i roto i te hītori o ngā hikareti.

2. Te Arotake Anō i te Hapori o Nāianei

I te hohonu haere o ngā rangahau hauora, kua āta kitea ngā mōrearea hauora o ngā hikareti:

Kua tīmata ngā whenua ki te whakawhāiti i ngā pānuitanga

Whakapakari i te whakatairanga hauora tūmatanui

Whakatairanga i ngā kaupapa here whakahaere tupeka

Kua āta huri haere ngā hikareti mai i te "tohu o te ao hou" ki tētahi mea hei whakaaroaro me hei ture.

Vii. Whakamutunga: He wāhanga uaua o te hītori o te tangata te hanganga o ngā hikareti (H2)
Hoki atu ki te pātai taketake: Nā wai i hanga ngā hikareti?

Ko te whakautu:

I whakamahia tuatahitia te tupeka e ngā tāngata whenua o Amerika

I ahu mai te āhua o ngā hikareti i te whanaketanga o te whakamahinga i roto i te hapori Pākehā

I ahu mai ngā hikareti hou i te Huringa Ahumahi me ngā mīhini hikareti aunoa.

Ehara ngā hikareti i te uira whakaaweawe mai i te tangata takitahi, engari he hua hītori i hangaia e te hangarau, te ahurea me te pakihi i roto i ngā rau tau.

Ngā Tohu: #hikareti #pouaka hikareti #pouaka hikareti ritenga