I te rautau 19, i te wā kāore anō kia puta he whakatūpato hauora mō te kai hikareti, he maha ngā wā i roto i ia putea he tohukāri hikaretie whakaatu ana i ngā whakaahua karakara tae atu ki ngā kaiwhakaari rongonui, ngā kararehe me ngā kaipuke. He maha i peitahia ā-ringa e ngā kaitoi, i tāia rānei mai i ngā poraka.
I tēnei rā,kāri hikareti he mea kohikohi – ā, he maha ngā wā he mea nui – me te pakeketanga, te onge me te āhua e pā ana ki te utu. Ko tētahi tauira rongonui ko tētahi kāri e whakaatu ana i te whetu pēihipora o Amerika a Honus Wagner mai i te tīmatanga o te tau 1900, i hokona tētahi mō te $7.25 miriona (neke atu i te £5.5 miriona) i te tau 2022.
I muri mai i taua tau, i hokona tētahi kāri hikareti onge a te kaitākaro whutupaoro a Steve Bloomer i tētahi hokohoko i te UK mō te £25,900, ā, kei te kaha tonu te mākete i tēnei rā.
Nō reira, ki te mea kei te rapu koe i roto i tō rūma tuanui, ā, ka kitea e koe he kohinga okāri hikareti, kei runga koe i tētahi maina koura e noho ana?
E ai ki a Steve Laker, te kaiwhakahaere o te Kamupene Kāri Hikareti o Rānana, he mākete nui ā-ao mō ēnei taonga kohikohinga.
"Kei te tupu tonu te kohikohi kāri hei mahi whakangahau nā te mea ka taea e koe te hoko huinga i ēnei rā mō te iti iho i te £20," tana kī. "Kei te piki haere tō rātou rongonui nā te mea kua mōhio te tangata ko te kāri e puritia ana e rātou he 120 tau te pakeke, ā, ko ngā meka me ngā kōrero kei runga i reira nā tetahi i tuhi i taua wā, ehara i te mea nā tetahi kaituhi hītori e titiro whakamuri ana."
"Tērā pea kei te noho koe i runga i tētahi maina koura," tāna tāpiri. "Ko te mea nui ko te huinga o ngā kare 20 kei ngā tūranga rerekē, i hangaia e Taddy's, e taea ai te whiwhi i te utu neke atu i te £1,100 mō ia kāri."
Te wā puāwaitanga mōkāri hikareti i waenganui i ngā tau 1920 me ngā tau 1940. I tangohia ēnei pepa mō te wā poto hei whakaora pepa i te Pakanga Tuarua o te Ao, ā, kāore i hoki anō ki te taumata whakaputanga ōrite – ahakoa i hangaia ētahi huinga iti ake i ngā tau i muri mai.
Ā, me pēhea ētahi atu kāri kohikohinga utu nui?
"Ehara i te mea ko ngā kāri tupeka anake e hokona ana. Tērā pea ka maumahara koe ki ngā kāri tī, ki ngā kāri kapia rānei a Brooke Bond mai i ngā putea monamona reka a Barratts and Bassetts, ā, ko te uara o ngā kāri whutupaoro o mua he rau pāuna te nui," te kī a Laker.
"Ko te utu mō te Famous Footballers Series A.1 mai i te tau 1953 he £7.50 te kāri, he £375 rānei mō te huinga 50. Ko ētahi o ngā huinga tī Brooke Bond e tino hiahiatia ana, pērā i te Wild Flowers Series 1 (putanga pepa angiangi) he £500 te utu."
He uaua pea te mōhio mēnā kei a koe tētahi taonga utu nuikāri hikareti, i te mea ka rerekē pea te utu i runga i te onge, te āhua me te waimarie o te utu i roto i te hokohoko - engari he huarahi anō hei tīmata i tāu ake aromatawai.
"Ko ētahi o ngā huinga pai ake kua tapahia ā-ringa, ā, e mōhio ana mātou ka taea te tārua. Ka taea e mātou te tautuhi wawe i tēnā mā te matotoru o te kāri me tōna āhua. He rerekē ngā matotoru o ia kaihanga hikareti," te kī a Laker.
"He tino matotoru te papa o ngā kāri o Amerika o mua, engari he maha ngā kāri WG me HO Wills, hei tauira, he angiangi rawa atu. Nā te onge o ngā kāri i puta ai te uara – hei tauira, i hangaia e Wills and John Players ngā kāri miriona."
"Tērā pea he tāruarua, engari ka mōhio tātou mā te matotoru o te kāri me te āhua o te tapahi. Engari ko te uara kei te onge o te kāri."
Kei te UKkāri hikaretihe mea utu nui?
I tino rongonui te kōrero mō tētahi kāri e whakaatu ana i te whetu pēihipora o Amerika a Honus Wagner e whiwhi ana i te neke atu i te £5 miriona, engari me pēhea rā ngā mea i hangaia i te UK?
Ahakoa kāore pea e taea te whiwhi miriona mai i te kāri kotahi, he rongonui ngā hoahoa e whakaatu ana i ngā kaitākaro whutupaoro i roto i te mākete o Amerika.
"He huinga katoa o ngā kaitākaro whutupaoro a Cadet i hokona e mātou mō te £17.50, ā, kotahi te kāri i roto i taua huinga i whakaatuhia ai a Bobby Charlton i haere ki Amerika, ā, i hokona mō te $3,000 (tata ki te £2,300)," te kī a Laker.
"He onge te kāri Honus Wagner i hokona mō ngā miriona tāra, ā, i tūpono noa iho he kaihoko i taua wā - mēnā ka hoki anō ki taua utu, mā te wā anake e whakaatu, nā te mea i ahu mai i te tono."
Kia pēhea te nui o te āhua o tōkāri hikaretite whakatau i tō rātou uara?
ētahikāri hikaretitērā pea ka pakaru i mua i te taenga atu o ō ringaringa ki a rātou, pērā i te whiu a te tangata i a rātou ki te pakitara i roto i tētahi kēmu – ā, i mua he wā i rongoatia ai e ō rātou rangatira ki roto i te kirihou kei roto he waikawa, ā, ka pirau.
Tērā pea ka whakaaro koe mā te tāpiri i tō kohinga kāri ki roto i tētahi pukaemi ka āwhina i te tiaki i aua mea, engari ka taea e tēnei te whakaiti i te uara. Nō reira, ki te mea he huinga kāri tāu, ā, e hiahia ana koe ki te whakapiripiri, kaua e tukua te hiahia.
"He maha ā mātou tikanga rerekē hei penapena [kāri hikareti],” te whakamārama a Laker. “I waenganui i ngā tau 1920 me 1940, i whakaputa ngā kaihanga i ngā pukaemi, nō reira he maha ngā kāri i mau tonu, engari heoi anō, he nui te pānga o tēnā ki te uara nā te mea i te āhua o te mākete i nāianei, e kite ana mātou e hiahia ana ngā kaikohi ki te kite i te tuara o ngā kāri me te taha mua hoki.
"He mea whakamātau te tāpiri i ēnei ki te pukaemi hei kī kua oti i a koe te kohinga, engari ka tino heke te utu mēnā kua mau tonu."
Wā tuku: Oketopa-23-2024